Wakacyjne ryzyko nie zaczyna się nad wodą. Stare Juchy stawiają na KOMPAS

W Starych Juchach przed wakacjami wybrzmiewa prosty, ale ważny sygnał – bezpieczeństwo dzieci i młodzieży nie kończy się na szkolnym korytarzu ani na progu domu. Gmina uruchamia kampanię, która ma pomóc dorosłym i uczniom rozmawiać o alkoholu, narkotykach, e‑papierosach i sytuacjach, które w grupie potrafią zmienić się w kłopot w kilka minut. To nie jednorazowy plakat, lecz zestaw narzędzi do rozmowy, ćwiczenia decyzji i wzmacniania uważności. W centrum stoi pytanie, jak wcześniej nauczyć młodych ludzi bezpiecznego wyboru, zanim zrobi to za nich presja rówieśnicza.

• Gra, mapa i rozmowa zamiast pustego ostrzeżenia
• Wakacyjne sytuacje, które często zaczynają się od jednego „chodź”
• Rodzice i szkoły dostają wsparcie w rozmowie, która nie powinna czekać

Gra, mapa i rozmowa zamiast pustego ostrzeżenia

Gmina Stare Juchy wdraża kampanię profilaktyczno-edukacyjną „KOMPAS – bezpieczny kierunek na wakacje. Bez alkoholu i narkotyków”. Jej sens jest prosty: przygotować dzieci i nastolatków na sytuacje, które latem zdarzają się częściej niż w ciągu roku szkolnego, bo młodzi ludzie spędzają więcej czasu poza domem, na boiskach, nad wodą, podczas wyjazdów, w świetlicach i wśród rówieśników.

W pakiecie znalazły się materiały, które nie moralizują, tylko pokazują konkret. Najważniejsze z nich to:

• „KOMPAS – Gra Decyzji Wakacyjnych” – narzędzie do pracy w szkołach, oparte na realistycznych scenariuszach i wyborach, z którymi młodzi mogą się zetknąć podczas wakacji,
• „Mapa ryzyk wakacyjnych” – proste zestawienie sytuacji, o których warto rozmawiać przed wyjazdem, kolonią, półkolonią czy zwykłym wieczorem z rówieśnikami.

Na tej mapie pojawiają się m.in. presja grupy, alkohol, narkotyki, dopalacze, e‑papierosy, nocne wyprawy, urbex, zabawy w wodzie, ryzykowne spotkania i jazda z osobą, która wcześniej piła. To nie są abstrakcyjne hasła. To scenariusze, które w wakacyjnym rozproszeniu potrafią pojawić się nagle i bez ostrzeżenia.

Wakacyjne sytuacje, które często zaczynają się od jednego „chodź”

W materiale gminy mocno wybrzmiewa praktyczny wymiar profilaktyki. Latem młody człowiek może usłyszeć propozycję wypicia alkoholu, sięgnięcia po nieznaną substancję albo spróbowania e‑papierosa. Może też trafić na nocną wyprawę w nieznane miejsce, wejście do wody po alkoholu albo przejazd z kimś, kto nie powinien prowadzić. W grupie takie decyzje zapadają szybko, a presja rówieśnicza działa skutecznie właśnie wtedy, gdy nikt nie chce wyjść na tego, który „psuje zabawę”.

Dlatego kampania KOMPAS opiera się na wcześniejszym treningu reakcji. Chodzi o to, by dziecko potrafiło:

• rozpoznać, że sytuacja robi się niebezpieczna,
• odmówić bez wchodzenia w konflikt,
• wycofać się z miejsca, które budzi niepokój,
• szukać wsparcia u dorosłego,
• pamiętać, że zawsze może zadzwonić do zaufanej osoby.

Takie przygotowanie ma znaczenie nie tylko na obozie czy nad jeziorem. Przydaje się także na podwórku, podczas spotkania w domku letniskowym, na osiedlu i wszędzie tam, gdzie młodzi zostają bez natychmiastowej opieki dorosłych. Właśnie tam najczęściej zaczyna się sytuacja, która z pozoru wygląda zwyczajnie, a po chwili wymyka się spod kontroli.

Rodzice i szkoły dostają wsparcie w rozmowie, która nie powinna czekać

W kampanii ważne miejsce zajmują także rodzice. Samorząd przypomina wprost, że to rodzina pozostaje jednym z najmocniejszych czynników chroniących dzieci i nastolatków przed zachowaniami ryzykownymi. Nie chodzi przy tym o straszenie czy budowanie atmosfery zakazu. Chodzi o jasny przekaz: dziecko ma prawo odmówić, odejść z trudnej sytuacji i poprosić o pomoc.

To właśnie tutaj profilaktyka staje się najbardziej ludzka. Nie w ulotce, lecz przy kuchennym stole, w klasie, podczas spotkania w świetlicy czy w domu kultury. Gmina wskazuje, że materiały z kampanii mogą wykorzystać:

• szkoły,
• rodzice,
• organizatorzy wypoczynku,
• instytucje kultury,
• świetlice,
• organizacje społeczne,
• mieszkańcy zainteresowani bezpieczeństwem najmłodszych.

W takim układzie jedna decyzja samorządu uruchamia znacznie więcej niż szkolną lekcję. Może rozpędzić serię rozmów, które wcześniej odkładano na później. A to właśnie one bywają najważniejsze, gdy nadchodzi moment próby.

W przekazie gminy Stare Juchy nie ma miejsca na złudzenia. Bezpieczne wakacje nie zaczynają się w lipcu, tylko dużo wcześniej – od uważności dorosłych, prostych zasad i gotowości do rozmowy. KOMPAS ma w tym pomóc, bo czasem jeden dobrze postawiony znak wystarczy, by młody człowiek wybrał bezpieczniejszy kierunek.

na podstawie: Urząd Gminy Stare Juchy.